«LES FÉES» (ΟΙ ΝΕΡΑΪΔΕΣ) ΤΟΥ CHARLES PERRAULT

ΟΙ ΝΕΡΑΪΔΕΣ

Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν μια χήρα που είχε δύο κόρες. Η μεγαλύτερη της έμοιαζε τόσο πολύ, τόσο στο πρόσωπο όσο και στον χαρακτήρα, που όποιος έβλεπε την κόρη, ήταν σαν να έβλεπε τη μητέρα. Ήταν και οι δύο τόσο δυσάρεστες και περήφανες, που κανείς δεν μπορούσε να ζήσει μαζί τους. Η μικρότερη κόρη, που ήταν το αληθινό πορτρέτο του πατέρα της ως προς την ευγένεια και την καλοσύνη, ήταν

επιπλέον ένα από τα ωραιότερα κορίτσια που είχε δει ποτέ ο κόσμος.

Επειδή ο καθένας αγαπά τον όμοιό του, η μητέρα λάτρευε τη μεγαλύτερη κόρη της και ταυτόχρονα ένιωθε μια τρομερή αποστροφή για τη μικρότερη. Την ανάγκαζε να τρώει στην κουζίνα και να δουλεύει ακατάπαυστα. Μεταξύ άλλων, το φτωχό παιδί έπρεπε να πηγαίνει δύο φορές την ημέρα να φέρει νερό από μια πηγή που απείχε πάνω από μισή λεύγα από το σπίτι, και να επιστρέφει με μια μεγάλη στάμνα γεμάτη ως επάνω.

Μια μέρα, ενώ βρισκόταν στην πηγή, την πλησίασε μια φτωχή γυναίκα και την παρακάλεσε να της δώσει να πιει.

— Με όλη μου την καρδιά, καλή μου κυρία, είπε η όμορφη κοπέλα.

Ξέπλυνε αμέσως τη στάμνα της, πήρε νερό από το πιο καθαρό σημείο της πηγής και της το πρόσφερε, κρατώντας τη στάμνα με τα χέρια της για να μπορεί η γυναίκα να πιει πιο εύκολα. Η καλή γυναίκα ήπιε και μετά της είπε:

— Είσαι τόσο όμορφη, τόσο καλή και τόσο ευγενική, που δεν μπορώ παρά να σου χαρίσω ένα δώρο. (Γιατί αυτή η γυναίκα ήταν μια νεράιδα, που είχε πάρει τη μορφή μιας φτωχής χωρικής για να δει πόσο ευγενικό ήταν το κορίτσι). Σου δίνω λοιπόν το εξής χάρισμα: σε κάθε λέξη που θα βγαίνει από το στόμα σου, θα βγαίνει μαζί είτε ένα λουλούδι είτε ένας πολύτιμος λίθος.

Όταν η κοπέλα έφτασε στο σπίτι, η μητέρα της την μάλωσε που άργησε να επιστρέψει.

— Ζητώ συγγνώμη, μητέρα μου, που καθυστέρησα τόσο, είπε το φτωχό κορίτσι.

Και καθώς πρόφερε αυτές τις λέξεις, βγήκαν από το στόμα της δύο τριαντάφυλλα, δύο μαργαριτάρια και δύο μεγάλα διαμάντια.

— Τι βλέπουν τα μάτια μου! αναφώνησε η μητέρα κατάπληκτη. Νομίζω πως βγάζει μαργαριτάρια και διαμάντια από το στόμα της! Τι συμβαίνει, κόρη μου;

Ήταν η πρώτη φορά που την αποκαλούσε «κόρη της». Το παιδί διηγήθηκε αφελώς ό,τι είχε συμβεί, και κατά τη διάρκεια της αφήγησης έπεσε ένας αμέτρητος αριθμός διαμαντιών.

— Πραγματικά, είπε η μητέρα, πρέπει να στείλω και την άλλη μου κόρη εκεί. Κοίτα, Φανσόν, δες τι βγαίνει από το στόμα της αδελφής σου όταν μιλάει. Δεν θα ήθελες να έχεις κι εσύ το ίδιο χάρισμα; Δεν έχεις παρά να πας στην πηγή και, όταν μια φτωχή γυναίκα σου ζητήσει να πιει, να της δώσεις με ευγένεια.

— Θα ήταν πολύ ωραία να με δείτε να τρέχω στην πηγή τώρα! απάντησε η κακότροπη αδελφή με αγένεια.

— Θέλω να πας, και να πας αμέσως! διέταξε η μητέρα.

Η κοπέλα πήγε, αλλά γκρινιάζοντας όλη την ώρα. Πήρε μαζί της την πιο όμορφη ασημένια κανάτα του σπιτιού. Μόλις έφτασε στην πηγή, είδε να βγαίνει από το δάσος μια κυρία ντυμένη μεγαλοπρεπώς, που ήρθε να της ζητήσει νερό. Ήταν η ίδια νεράιδα, αλλά αυτή τη φορά είχε πάρει την εμφάνιση και τα ρούχα μιας πριγκίπισσας, για να δει μέχρι πού έφτανε η κακία αυτού του κοριτσιού.

— Μήπως ήρθα εδώ για να σας δώσω να πιείτε; είπε η αλαζονική κοπέλα. Μήπως έφερα την ασημένια κανάτα μόνο και μόνο για να ξεδιψάσω την κυρία; Πιείτε αν θέλετε, αλλιώς αφήστε το.

— Δεν είστε καθόλου ευγενική, απάντησε η νεράιδα χωρίς να θυμώσει. Λοιπόν, αφού είστε τόσο λίγο εξυπηρετική, σας δίνω για δώρο το εξής: σε κάθε λέξη που θα λέτε, θα βγαίνει από το στόμα σας είτε ένα φίδι είτε ένας βάτραχος.

Μόλις η μητέρα την είδε να επιστρέφει, της φώναξε:

— Λοιπόν, κόρη μου;

— Λοιπόν, μητέρα! απάντησε η κακότροπη.

Και την ίδια στιγμή, πετάχτηκαν από το στόμα της δύο οχιές και δύο βάτραχοι.

— Ω, Θεέ μου! φώναξε η μητέρα. Τι βλέπω; Η αδελφή σου φταίει για όλα, θα με πληρώσει!

Και όρμησε αμέσως να χτυπήσει τη μικρότερη κόρη. Το φτωχό παιδί έφυγε τρέχοντας και πήγε να κρυφτεί στο γειτονικό δάσος. Ο γιος του βασιλιά, που επέστρεφε από το κυνήγι, τη συνάντησε και, βλέποντάς την τόσο όμορφη, τη ρώτησε τι έκανε εκεί ολομόναχη και γιατί έκλαιγε.

— Αλίμονο, κύριε, η μητέρα μου με έδιωξε από το σπίτι.

Ο γιος του βασιλιά, που είδε να βγαίνουν από το στόμα της πέντε ή έξι μαργαριτάρια και άλλα τόσα διαμάντια, την παρακάλεσε να του πει από πού προερχόταν αυτό. Εκείνη του διηγήθηκε όλη την ιστορία της. Ο πρίγκιπας την ερωτεύτηκε αμέσως και, σκεπτόμενος ότι ένα τέτοιο χάρισμα άξιζε περισσότερο από οποιαδήποτε προίκα, την οδήγησε στο παλάτι του πατέρα του και την παντρεύτηκε.

Όσο για την αδελφή της, έγινε τόσο μισητή που ακόμη και η ίδια η μητέρα της την έδιωξε από το σπίτι. Η δυστυχισμένη κοπέλα, αφού περιπλανήθηκε πολύ χωρίς να βρει κανέναν που να θέλει να τη δεχτεί, πήγε τελικά και πέθανε μόνη της σε μια γωνιά του δάσους.

Η ΣΤΙΓΜΗ ΠΡΙΝ Η ΚΑΤΑΡΑ ΠΑΙΡΝΕΙ ΣΧΗΜΑ

Το κλασικό μοτίβο του καλού και του κακού αντανακλάται στα πρόσωπα δύο αδελφών, σε μια ιστορία όπου η ηθική επιλογή καθορίζει τη μοίρα. Ενώ η ευγενική αδελφή ανταμείβεται από μια νεράιδα με πλούτη, η σκληρή, οδηγούμενη από αλαζονεία και πλεονεξία, αντιμετωπίζεται με μια φοβερή κατάρα.

Στην εικονογράφηση αυτή αποτυπώνεται η μοιραία συνάντηση δίπλα στο πηγάδι: η κακοδιάθετη αδελφή αρνείται με περιφρόνηση να δώσει νερό στην «κυρία» που στέκεται μπροστά της. Αγνοεί επιδεικτικά ότι κάτω από το βαρύτιμο μετάξι και την εντυπωσιακή αμφίεση κρύβεται η ίδια η νεράιδα, η οποία δοκιμάζει την ευγένεια της ψυχής της.

Μια σουρεαλιστική λεπτομέρεια συμπληρώνει τη σύνθεση: το παράξενο, ευαίσθητο ξωτικό που στέκεται ανάμεσά τους. Είναι ο σιωπηλός συνοδός της νεράιδας, ο οποίος κρατά δάδες, περιμένοντας τη στιγμή που η αλαζονεία της κοπέλας θα σφραγίσει το μέλλον της. Οι λεπτές γραμμές και η απόκοσμη ατμόσφαιρα αναδεικνύουν την ένταση της επικείμενης μεταμόρφωσης.

---

• ΠΑΡΑΜΥΘΙ: «LES FÉES» (ΟΙ ΝΕΡΑΪΔΕΣ) ΤΟΥ CHARLES PERRAULT

• ΣΥΛΛΟΓΗ: ΙΣΤΟΡΙΕΣ Η ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ (1697)

• ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: HARRY CLARKE (1922)